Prawidłowy rozwój dziecka
Czym są odruchy pierwotne
Odruchy pierwotne to wrodzone, automatyczne wzorce ruchowe, które aktywują się jeszcze w czasie ciąży i są w pełni obecne przy narodzinach.
To jakby podstawy ruchu, które układają fundamenty pod rozwój sprawności psychomotorycznej Twojego dziecka. Od chwili narodzin te odruchy pracują w tle, przygotowując malucha do interakcji z otaczającym go światem.
W typowym przebiegu rozwoju, te odruchy powinny z czasem się wygasić, otwierając drogę do bardziej złożonych umiejętności motorycznych.
Poprawny rozwój mózgu
Odruchy pierwotne są kluczowe we wczesnych etapach rozwoju mózgu dziecka.
Rozwój układu nerwowego pozwala na przejście od reakcji odruchowej pnia mózgu do odpowiedzi kontrolowanej korowo. Odruchy pierwotne są stopniowo zastępowane przez bardziej dojrzałe wzorce reakcji – odruchy posturalne.
Jeśli te odruchy utrzymują się dłużej niż powinny, powyżej 3.5 roku życia, mogą zakłócać rozwój psychomotoryczny Twojego dziecka.
Konsekwencje przetrwania odruchów
Od trudności w koordynacji po problemy z koncentracją i postawą, niezintegrowane odruchy pierwotne mogą objawiać się na różne sposoby, wpływając na codzienne aktywności Twojego dziecka.
Na przykład, asymetryczny toniczny odruch szyjny (ATOS) może prowadzić do kłopotów z śledzeniem wzroku i trudnościami w czytaniu, podczas gdy toniczny odruch błędnikowy (TOB) może powodować problemy z równowagą i dezorientacją.
Lista możliwych objawów wynikających z przetrwania odruchów:
▪️Zaburzenia równowagi i koordynacji – potknięcia, upadki, chodzenie na palcach
▪️Problemy z chwytnością, łapaniem, pisaniem oraz bieganiem i jazdą na rowerze
▪️Niezdarne jedzenie, nadmierne ślinienie, kolki, ssanie kciuków, problemy trawienne
▪️Nerwowość, moczenie nocne, wiercenie się, choroba lokomocyjna, ADHD, dysleksja
▪️Zapadanie się/zwieszanie, wysuwanie języka podczas czytania i pisania, dziecko woli leżeć żeby czytać i pisać
▪️Siedzenie w literę „W”, zaplatanie nóg o krzesło
▪️Omdlenia, stany lękowe, wycofanie, problemy z koncentracją, nadwrażliwość na światło, dźwięk, dotyk
▪️Pominięcie fazy rozwojowej, np. raczkowania, siadania lub opóźnione chodzenie
▪️Problemy z ruchem gałek ocznych, percepcją wzrokową i czytaniem
▪️Zaburzenia napięcia mięśniowego, możliwe wykształcenie wad postawy
Przyczyny przetrwania odruchów
Utrzymanie odruchów pierwotnych może być spowodowane różnymi czynnikami. Proces porodu jest bardzo ważny w ich rozwoju. Dlatego traumatyczne doświadczenie związane z porodem, czy też uraz matki podczas ciąży, może prowadzić do przetrwania odruchów.
Dodatkowe przyczyny mogą obejmować: upadki, urazy (w szczególności głowy), zabiegi chirurgiczne, oparzenia oraz wiele, wiele innych. Kluczowe będzie zebranie dokładnego wywiadu.
Co wynika z badań?
Niedawne badanie naukowe rzuciło światło na rozpowszechnienie przetrwałych odruchów pierwotnych wśród zdrowych przedszkolaków w wieku 4-6 lat.
Zaskakująco, bo ponad 65% badanych dzieci nadal wykazywało te odruchy w pewnym stopniu. Stopień zaawansowania tych odruchów korelował z efektywnością motoryczną, co wskazuje, że przetrwałe odruchy pierwotne mogą utrudniać codzienne czynności i rozwój psychomotoryczny Twojego dziecka.
Co możesz zrobić?
Zasadne wydaje się wprowadzenie terapii integracji odruchów u dzieci z obniżoną sprawnością psychomotoryczną. Neurologia funkcjonalna, metoda P-DTR i terapia manualna, to skuteczne narzędzia, dzięki którym można wygasić przetrwałe odruchy pierwotne.
Rutynowo badane odruchy prymitywne mogą przyczynić się do poprawy wczesnego rozwoju psychomotorycznego dzieci, zapobiegając w ten sposób wielu trudnościom, jakie dzieci mogą napotkać w życiu społecznym i szkolnym.
Badanie
„Persistence of primitive reflexes and associated motor problems in healthy preschool children” („Trwałość odruchów pierwotnych i związane z nimi problemy motoryczne u zdrowych dzieci w wieku przedszkolnym”)
Jeremy.